جواد محدثى

54

فرهنگ عاشورا ( فارسي )

اصحاب كساء - خامس آل عبا اقامهء ماتم - عزادارى اقساس نام روستايى در نزديكى كوفه كه در بيابان واقع شده است . خاندان اقساسى از خاندانهاى ريشه‌دار علوى بوده‌اند كه در عراق زيسته‌اند . حسين بن على « ع » در مسير خويش به كوفه از آن گذشته است . « 1 » الوداع بدرود گفتن ، خدا حافظى كردن ، نيايشى كه در هنگام مسافرت و مفارقت از يكديگر بر زبان مىآورند ، به معناى « خدا نگهدار » . « 2 » در حادثهء نهضت عاشورا ، وداع در مواردى ديده مىشود . امام حسين « ع » هنگامى كه پس از مرگ معاويه و اصرار والى مدينه براى بيعت گرفتن از او ، مىخواهد از مدينه خارج شود ، به زيارت قبر پيامبر رفته و با او خداحافظى مىكند و عازم مكّه مىشود ، وداعى آميخته با اشك و اندوه فراق ، كه در همانجا به خواب مىرود و رسول خدا را در خواب مىبيند . با قبر مادرش و برادرش هم وداع مىكند . « 3 » وداع ديگر در روز عاشورا و كربلاست . فرزندان اهل بيت نيز در آخرين بارى كه از امام و خيمه‌گاه خداحافظى مىكنند ، سلام آخر را مىدهند . وداع واپسين ، همراه با سلامى خاصّ است . سيد الشهدا روز عاشورا چندين بار وداع كرد . وداع اوّل ، آنگاه بود كه به خيمه‌ها آمد و از خواهرش زينب ، پيراهنى كهنه طلبيد تا از زير لباس بپوشد و در اين وداع بود كه على اصغر را به آغوش گرفت تا با او نيز وداع كند ، تيرى گلوى او را از هم دريد ، وداع ديگر با فرزندش امام سجاد « ع » بود كه درون خيمه انجام گرفت . وداعى هم با دخترش سكينه داشت كه بسى جانسوز بود و اين در همان وداع آخر بود كه حضرت با زخمهايى كه از آنها خون مىآمد براى خدا حافظى به ميان اهل بيت آمد و با جملهء « استعدّوا للبلاء و اعلموا انّ اللّه تعالى حاميكم و حافظكم . . . » آنان را به صبر دعوت كرد « 4 » و چون خواست براى

--> ( 1 ) - الحسين فى طريقه الى الشهادة ، ص 114 . ( 2 ) - لغت‌نامه ، دهخدا . ( 3 ) - حياة الامام الحسين ، ج 2 ، ص 259 و 261 . ( 4 ) - مقتل الحسين ، مقرّم ، ص 337 .